Jezyk gladki
Ważnym dla rozpoznania objawem jest język gładki, niesłusznie nazywany językiem zanikowym lub traktowany jako język zapalnie zmieniony. Lepiej jest mówić o całkowitym lub częściowym zaniku brodawek. Jest to ważny przejaw niedoboru żelaza. Równocześnie stwierdza się zmniejszenie wskaźnika barwnego i stężenia żelaza we krwi oraz inne zmiany w obrębie nabłonków. Gładki język spotyka się w nowotworach złośliwych nawet bez towarzyszącej niedokrwistości, a także w ciężkiej niewydolności mięśnia serca. W wielu przypadkach związek tej zmiany z chorobą podstawową pozostaje niejasny. Klasyczną choroba, w której dochodzi do zaniku brodawek języka pozostaje — od czasu opisania tej zmiany przez Huntera — niedokrwistość złośliwa. Leczenie wyciągami wątroby powoduje w większości przypadków szybką regenerację brodawek. W leczeniu niedokrwistości złośliwej przełom brodawkowy jest tak samo typowy jak przełom retykulocytowy. Jest rzeczą prawdopodobną, że istnieje postać niedoboru witaminy B12 wywołująca zmiany ograniczone tylko do języka. Gładki język w niedoborze żelaza jest według naszych doświadczeń nie do odróżnienia od gładkiego języka w niedokrwistości złośliwej. W obu tych chorobach występują zajady w kątach ust, natomiast w niepowikłanej niedokrwistości złośliwej nigdy nie stwierdza się gładkiego języka w połączeniu z trudnościami w połykaniu i zaburzeniami wzrostu paznokci, co jest częstym objawem niedoboru żelaza. Pacjenci skarżą się zwykle na niemożność przełknięcia tkwiącego w gardle kęsa. Nie należy mylić tego objawu z kulą histeryczną, która w odczuciu pacjentów jest przesuwającą się w dół i ku górze, nie utrudniającą połykania bryłą.